محمد بن زكريا الرازي

53

منصوري في الطب ( فارسى )

ازاين‌رو براى ايشان هماهنگى نوشتارى رونويس ايشان با رونويس مادر از ارزش بالايى برخوردار نبوده و يا دگرگون شدن واژه‌اى و جمله‌اى يا برخى از واژه‌ها يا جمله‌ها بوده است و گاهى همه يك يا چند برگ از بازنويسى مىافتاده همان گونه كه در رونويس « تيمور » يك بخش از گفتار دوم و بخش پايانى از گفتار سوم و يك بخش از رونويس « يحيى » از قلم افتاده و يا همانند رونويس « اوقاف » بخشى از بخش ديگر جلوتر يا پس‌تر يا چند سطرى افتاده است ازاين‌رو ما چشمگيرترين آنها را به‌گونه‌اى كوتاه مىآوريم . 1 - در گزينش برخى واژه‌ها دقت كمى شده كه معنى جمله را دگرگون و چه‌بسا وارونه مىكند نمونه آن در جمله ( يبردان المعده ) كه شده ( يوقدان المعده ) كه بسيار است . و نمونه ديگر ( و افصده من رجليه و يديه ) كه ( و افصده من رجليه و عينيه ) شده است . و يا رونويس‌كننده نتوانسته واژه‌اى بخواند و چه‌بسا معنى آن را نيز نفهميده است . از اين رو وى بسته به خردش چه برداشتى از شكل واژه داشته به كشيدن نقاشى آن واژه پرداخته است . همان گونه كه در واژه ( ربيثاء ) آمده رونويس‌كنندگان چهار رونويس نتوانسته‌اند آن را بخوانند پس اين واژه در چهار رونويس بگونه ( ريسار ، زيلثا ، رتثيا ، و ربينا ) آمده است . خوانندگان بايد اندازه سختى كه پژوهشگر در گزينش واژه درست كشيده را برانداز كنند يا واژه ( فسيحا ) « گسترده » است به‌گونه ( مخا ، منحنا ، مسحسا و منسا ) آمده است . واژه‌ى ( هينهه ) كه ( هنه ) شده و همانند اين واژه‌ها بسيار مىتوان آورد . از اينها گذشته ، بايد از بىدقتى درآوردن حرفها بويژه حرف جر نمونه آن ( فى ) بگونه ( من يا عن ) آمده كه معنى همه جمله را دگرگون مىسازد . يا جابجا آوردن يكسرى از حروف الفبا كه معنى واژه را تغيير مىدهد ، همچون دو واژه ( لحم و فحم ) و مانند آنهاست . 2 - بىدقتى در نگاشتن يك جمله يا بخشى از آن همچون ( دنىء خداع ) به ( ردىء جدا ) ، و ( إن كانت القوه ضعيفه ) به ( إن كانت القوه ليس بقويه ) در رونويس اوقاف تبديل شده است . 3 - جابجايى واژه‌هاى هم‌معنى بمانند واژه ( عليل ) به ( مريض ) ، و ( اذا علمنا ) به ( إذا توهمنا ) و در رونويس ديگرى ( إذا خمنا ) و ( الاستحمام بالماء العذب ) به ( الاستحمام بالمياه العذبه ) و ديگر واژه‌هاست . 4 - حواس‌پرتىهاى رونويس‌بردار كه در جاهايى واژه يا سطرهايى دوباره‌نويسى